ตู้ชีวนิรภัย Class II ออกแบบมาให้ป้องกัน 3 ทาง คือ ผู้ใช้ ตัวอย่าง และสิ่งแวดล้อม แต่จะป้องกันได้จริงก็ต่อเมื่อคนหน้าตู้ใช้ถูกวิธี ห้องแล็บที่ผลเพาะเชื้อปนเปื้อนบ่อยส่วนใหญ่ไม่ได้มีตู้เสีย แต่เกิดจากเทคนิค ทั้งไม่รอลมนิ่ง วางของทับร่องดูดลม กวาดแขนเข้าออกเร็ว หรือมีคนเดินผ่านหน้าตู้ระหว่างทำงาน บทความนี้เขียนสำหรับเจ้าหน้าที่และนักเทคนิคที่ต้องใช้ตู้ทุกวัน เรียบเรียงจากคู่มือภาษาไทยของตระกูล BSC และ BHC ไล่ตั้งแต่ส่วนประกอบ การติดตั้งและเปิดใช้ครั้งแรก ขั้นตอนใช้งาน 8 ขั้น กฎความปลอดภัย ตารางดูแลรักษา และตารางแก้ปัญหา 8 อาการ
รู้จักส่วนประกอบก่อนกดปุ่ม
ตู้ชีวนิรภัย Class II ทำงานด้วยพัดลมที่ดูดอากาศผ่านแผ่นกรอง HEPA ลมจ่าย แล้วปล่อยเป็นม่านลมสะอาดไหลลงแนวดิ่งเหนือพื้นที่ทำงาน อากาศจากห้องจะถูกดูดเข้าที่ช่องหน้าตู้ลงร่องหน้าทันที จึงไม่พัดผ่านตัวอย่างและไม่ย้อนออกหาผู้ใช้ ลมทิ้งจะผ่าน HEPA ลมทิ้งอีกชั้นก่อนออกด้านบน ภายในตู้เป็นโครงสร้างแรงดันลบ ทั้งหมดนี้ต่างจากตู้ laminar flow หรือ clean bench ที่เป่าลมออกหาผู้ใช้และป้องกันเฉพาะตัวอย่างเท่านั้น
- แผ่นกรอง HEPA ลมจ่ายและลมทิ้ง ประสิทธิภาพ ≥99.995% ที่อนุภาค 0.3 μm (BSC-850 ≥99.99%) ตระกูล BSC ใช้แผ่นกรองหนา 70 มม.
- กระจกหน้าเลื่อนขึ้นลง ตระกูล BSC เลื่อนด้วยไฟฟ้าและมีสัญญาณเตือนเมื่อเปิดสูงเกินกำหนด ตระกูล BHC เป็นกระจกนิรภัย 4 มม. เลื่อนเงียบและหยุดค้างตำแหน่งได้
- พื้นที่ทำงานสแตนเลส 304 มีร่องดูดลมด้านหน้าและด้านหลัง แผ่นพื้นถอดออกล้างได้ ร่องทั้งสองห้ามมีสิ่งใดวางทับ
- หลอด UV และไฟส่องสว่าง ติดตั้งในตัวทุกรุ่น ตระกูล BSC มีอินเตอร์ล็อกไม่ให้ UV ติดขณะไฟส่องสว่างทำงาน ความสว่างในพื้นที่ทำงานตระกูล BSC ≥900 LX ตระกูล BHC ≥300 LX
- แผงควบคุม ตระกูล BSC เป็นจอสัมผัส LCD แสดงความเร็วลมลง ลมดูดเข้า สถานะไฟ หลอด UV และอุณหภูมิแบบเรียลไทม์ ตระกูล BHC เป็นแผงปุ่มกดพร้อมรีโมทไร้สาย ใช้ตั้งเวลา ควบคุมไฟและความเร็วลมได้จากระยะไกล ตัวหนังสือบนจอและแผงของเครื่องจริงเป็นภาษาจีน สั่งเมนูภาษาอังกฤษได้เป็นตัวเลือกเสริม จึงควรพิมพ์คู่มือภาษาไทยติดไว้ข้างตู้
- ปลั๊กไฟกันน้ำในพื้นที่ทำงาน มีเฉพาะรุ่นตั้งพื้น ใช้เสียบอุปกรณ์ขนาดเล็กที่ต้องใช้ในตู้ รุ่นตั้งโต๊ะ BHC-800 ไม่มีปลั๊กนี้
การติดตั้งและเปิดใช้ครั้งแรก
เลือกตำแหน่งวาง
ม่านลมในตู้บอบบางกว่าที่คิด ลมแอร์ที่เป่าปะทะ คนเดินผ่านหน้าตู้ หรือประตูที่เปิดปิดบ่อยล้วนทำให้ม่านลมแตกได้ จึงต้องวางตู้ห่างจากประตู ทางเดินพลุกพล่าน หน้าต่างที่เปิดได้ ช่องลมแอร์ และพัดลม อย่างน้อย 1 ถึง 1.5 เมตร เว้นช่องลมออกเหนือตู้ไม่น้อยกว่า 30 ซม. และตรวจเส้นทางขนย้ายล่วงหน้า เพราะประตู ลิฟต์ และทางเดินต้องกว้างกว่าความลึกตู้ซึ่งอยู่ที่ 57 ถึง 76 ซม. ตู้หนักตั้งแต่ 80 ถึง 350 กก. ตามรุ่น พื้นที่วางต้องรับน้ำหนักได้
ตั้งระดับและระบบไฟ
เมื่อตู้เข้าตำแหน่งแล้วให้ล็อกล้อทุกล้อ แล้วปรับขาตั้งจนตู้ได้ระดับทั้งแนวหน้าหลังและซ้ายขวา ตู้ที่เอียงจะทำให้กระจกเลื่อนติดขัดและเกิดเสียงสั่น ระบบไฟใช้ AC 220V 50Hz ต้องเดินวงจรแยกจากเครื่องอื่น เบรกเกอร์ 10 ถึง 16A พร้อมสายดิน และควรมี UPS สำรองเพื่อให้พัดลมยังทำงานต่อได้ขณะไฟดับ ห้ามใช้ปลั๊กพ่วง เพราะตู้กินไฟตั้งแต่ 0.6 ถึง 1.5 KW ตามรุ่นและทำงานต่อเนื่องครั้งละหลายชั่วโมง
รุ่น B2 ต้องต่อท่อออกนอกห้อง
รุ่น A2 ปล่อยลมทิ้ง 30% ที่ผ่าน HEPA แล้วกลับคืนห้อง หมุนเวียนในตู้ 70% วางในห้องได้เลยโดยไม่ต้องเจาะผนัง ส่วนรุ่น B2 ปล่อยลมทิ้ง 100% จึงต้องต่อท่อออกนอกห้อง ในกล่องมีท่ออ่อน Ø250 มม. ยาว 4 ม. 1 เส้น พัดลมระบายภายนอก 1 ตัว และสายรัด 2 เส้น ให้เดินท่อไปยังพัดลมระบายภายนอกโดยไม่หักงอ ปล่อยลมเหนือหลังคาหรือห่างจากช่องรับอากาศของอาคาร และห้องต้องมีอากาศเติมทดแทนเพียงพอ
ทดสอบก่อนใช้กับเชื้อจริง
เปิดพัดลมทิ้งไว้ 10 ถึง 15 นาที แล้วไล่ตรวจค่าความเร็วลมบนจอหรือด้วยเครื่องวัด ตรวจว่ากระจกเลื่อนขึ้นลงได้สุดช่วง สัญญาณเตือนทำงานเมื่อเปิดกระจกสูงเกิน หลอด UV ติดเมื่อปิดไฟและปิดกระจก และปลั๊กในตู้จ่ายไฟ จากนั้นให้หน่วยงานรับรอง (certifier) เข้าทดสอบสมรรถนะก่อนใช้กับเชื้อจริง และทำซ้ำทุก 12 เดือน ค่าอ้างอิงของตระกูล BSC คือความเร็วลมลง 0.33 m/s ลมดูดเข้า 0.53 m/s (BSC-850 ปรับได้ 0.25 ถึง 0.45 และ 0.45 ถึง 0.53) ส่วนตระกูล BHC ลมดูดหน้าตู้ 0.35±0.025 m/s จดค่าที่วัดได้ในวันติดตั้งไว้เป็นค่าตั้งต้นสำหรับเทียบในอนาคต
ขั้นตอนใช้งานประจำวัน 8 ขั้น
ลำดับนี้ใช้ได้ทั้งตระกูล BSC และ BHC ต่างกันเพียงการกดจอสัมผัสหรือกดปุ่มบนแผงและรีโมท
- ปิด UV เปิดไฟและพัดลม เลื่อนกระจกถึงตำแหน่งทำงาน แล้วรอลมนิ่ง 5 ถึง 10 นาที พัดลมต้องใช้เวลากว่าจะกวาดอากาศห้องที่ค้างในตู้ออกและสร้างม่านลมให้เสถียร การเริ่มงานทันทีที่กดเปิดคือสาเหตุอันดับต้นของการปนเปื้อน ตระกูล BSC จะเตือนถ้ากระจกสูงเกินกำหนด ตระกูล BHC ให้เลื่อนกระจกถึงตำแหน่งทำงานที่กำหนดไว้ตอนติดตั้ง
- เช็ดพื้นที่ทำงานด้วยแอลกอฮอล์ 70% เช็ดพื้น ผนังด้านใน และกระจกด้านในให้ทั่ว เลี่ยงน้ำยาคลอรีนเข้มข้นบนสแตนเลสเพราะกัดผิวจนเป็นรอยสนิม หากจำเป็นต้องใช้ให้เช็ดตามด้วยน้ำสะอาดหรือแอลกอฮอล์ทันที
- วางของลึกจากขอบหน้าไม่น้อยกว่า 10 ซม. และห้ามวางทับร่องดูดลมหน้าหลัง ร่องหน้าคือจุดที่อากาศห้องถูกดูดลง ถ้ามีสิ่งใดบัง อากาศห้องจะข้ามร่องเข้าไปถึงตัวอย่างและลมในตู้จะรั่วออกหาผู้ใช้ จัดโซนสะอาดไว้ด้านหนึ่งและโซนสกปรกอีกด้าน ไล่จากซ้ายไปขวาตามลำดับงาน นำเข้าไปเฉพาะของที่ต้องใช้ในรอบนั้น
- ยื่นแขนเข้าออกช้า ๆ ตั้งฉากกับช่องหน้า ไม่กวาดแขนเร็ว และไม่ให้ใครเดินผ่านหน้าตู้ระหว่างทำงาน การเคลื่อนไหวเร็วทำให้ม่านลมแตกชั่วขณะ นานพอให้อนุภาคจากห้องหลุดเข้าถึงจานเพาะเชื้อ
- ดูค่าลมและไฟเตือนเป็นระยะ ตระกูล BSC แสดงความเร็วลมลงและลมดูดเข้าบนจอตลอดเวลา ถ้ามีเสียงเตือนดังขึ้นให้หยุดมือ ปิดฝาภาชนะทุกชิ้นก่อน แล้วค่อยหาสาเหตุ อย่าฝืนทำงานต่อขณะเสียงเตือนดัง
- เสร็จงานปิดภาชนะ เช็ดฆ่าเชื้อก่อนนำออก ทุกอย่างที่นำออกจากตู้ต้องปิดฝาและเช็ดผิวนอกด้วยแอลกอฮอล์ 70% ให้ถือว่าผิวนอกของทุกชิ้นสัมผัสละอองมาแล้ว
- ปล่อยพัดลมทำงานต่อ 5 ถึง 10 นาที แล้วปิดกระจก ปิดไฟ ช่วงเวลานี้คือการล้างอากาศในตู้ให้ละอองที่ค้างอยู่ถูกดูดผ่าน HEPA จนหมด การปิดพัดลมทันทีเท่ากับปล่อยละอองค้างไว้รอผู้ใช้คนถัดไป
- เปิด UV 15 ถึง 30 นาที เมื่อกระจกปิดสนิทและไม่มีคนอยู่หน้าตู้ ตระกูล BSC มีอินเตอร์ล็อกไม่ให้ UV ติดพร้อมไฟส่องสว่าง จึงต้องปิดไฟก่อนทุกครั้ง UV ฆ่าเชื้อเฉพาะผิวที่แสงส่องถึงและไม่ทะลุคราบสกปรก จึงไม่ทดแทนการเช็ดในขั้นที่ 2 และขั้นที่ 6
กฎความปลอดภัยที่ห้ามละเลย
- ไม่ใช่ตู้ดูดควัน HEPA กรองอนุภาคแต่ไม่กรองไอสารเคมี ห้ามใช้กับสารเคมีระเหยไวไฟ กรดเข้มข้น หรือกัมมันตรังสีปริมาณมาก งานที่มีไอสารเคมีหรือกลิ่นปริมาณน้อยร่วมกับเชื้อให้ใช้รุ่น B2 ที่ต่อท่อออกนอกห้องเท่านั้น
- ห้ามใช้ตะเกียงแอลกอฮอล์หรือเปลวไฟทุกชนิดในตู้ ความร้อนจากเปลวไฟทำให้ม่านลมปั่นป่วน และไอร้อนกับเขม่าจะทำลายแผ่นกรอง HEPA ใช้ลูปแบบใช้แล้วทิ้งหรือเครื่องเผาลูปไฟฟ้าแทน
- หลอด UV อันตรายต่อตาและผิวหนัง ห้ามมองหลอดโดยตรง ห้ามเปิด UV ขณะมีคนอยู่หน้าตู้หรือกระจกเปิด และปิด UV ก่อนเริ่มงานทุกครั้ง
- ห้ามปิดพัดลมขณะกระจกเปิดและมีตัวอย่างอยู่ในตู้ ทันทีที่พัดลมหยุด ตู้จะไม่เหลือการป้องกันใดเลย
- ไฟดับกลางคัน ให้หยุดงานทันที ปิดฝาภาชนะทุกชิ้น เลื่อนกระจกลง แล้วรอจนไฟกลับมาและพัดลมทำงานครบ 5 ถึง 10 นาทีจึงเริ่มใหม่ นี่คือเหตุผลที่แนะนำให้ติดตั้ง UPS
- อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล สวมเสื้อกาวน์แขนยาวและถุงมือทุกครั้ง ถอดถุงมือและล้างมือหลังเสร็จงาน
- ของหกในตู้ ปล่อยให้พัดลมทำงานต่อ คลุมบริเวณที่หกด้วยกระดาษชุบน้ำยาฆ่าเชื้อ ทิ้งไว้ตามเวลาสัมผัสของน้ำยา แล้วจึงเช็ดเก็บ หากไหลลงร่องดูดลมให้ยกแผ่นพื้นขึ้นทำความสะอาดถาดรองใต้พื้นด้วย
- การย้ายตู้ ตู้หนัก 80 ถึง 350 กก. ต้องใช้คน 2 ถึง 4 คนขึ้นไป จับที่โครงตู้เท่านั้น ห้ามดันหรือดึงที่กระจก ย้ายแล้วต้องตั้งระดับใหม่และให้ certifier ทดสอบซ้ำ
- การเปลี่ยนแผ่นกรอง HEPA ต้องฆ่าเชื้อทั้งตู้ก่อน และทำโดยช่างที่ผ่านการอบรมเท่านั้น
ตารางดูแลรักษา
- ทุกวัน เช็ดพื้นที่ทำงาน ผนังด้านใน และกระจกด้านในด้วยแอลกอฮอล์ 70% ทั้งก่อนและหลังใช้งาน
- ทุกสัปดาห์ ยกแผ่นพื้นสแตนเลสขึ้นล้าง เช็ดถาดรองใต้พื้นที่มักมีของหยดสะสม เช็ดแผงควบคุมและรีโมทด้วยผ้าหมาด
- ทุกเดือน เช็ดฝุ่นที่ช่องลมออกด้านบน รุ่น B2 ตรวจท่อว่าไม่หักงอและสายรัดแน่น ตรวจซีลขอบกระจก ล้อ และสายไฟว่าไม่ชำรุด
- ทุก 6 เดือน ตรวจอายุหลอด UV และเปลี่ยนเมื่อครบอายุ
- ทุก 12 เดือน หลังย้ายตู้ และหลังเปลี่ยนแผ่นกรอง ให้ certifier ทดสอบสมรรถนะ ทั้งความเร็วลม รูปแบบการไหลของอากาศ และการรั่วของแผ่นกรอง
- แผ่นกรอง HEPA มีอายุหลายปี เปลี่ยนเมื่อความเร็วลมตกจนระบบชดเชยไม่ได้ หรือเมื่อทดสอบรั่วไม่ผ่าน
ข้อห้ามในการทำความสะอาด ห้ามฉีดน้ำล้างตัวตู้ ห้ามใช้ฝอยเหล็กขัดสแตนเลส ห้ามทิ้งน้ำยาคลอรีนเข้มข้นค้างบนผิวสแตนเลส รุ่นโครงเหล็กผสมไม้ที่รหัสลงท้าย W ให้ระวังน้ำขังตามรอยต่อไม้ รุ่นนี้เหมาะกับห้องแห้งและไม่ล้างน้ำแรง
ตารางแก้ปัญหา 8 อาการ
| อาการ | สาเหตุที่พบบ่อย | วิธีแก้เบื้องต้น |
|---|---|---|
| เสียงเตือนดังตลอด | กระจกเปิดสูงเกินกำหนด · ร่องดูดลมหน้าหลังถูกของบัง · แผ่นกรองตัน | เลื่อนกระจกลงถึงตำแหน่งทำงาน · ย้ายของออกจากร่องลม · ถ้ายังดังให้เทียบค่าลมกับค่าตั้งต้นและติดต่อผู้ขาย |
| ความเร็วลมต่ำกว่าปกติ | HEPA ตัน · ท่อ B2 หักงอ · พัดลมระบายภายนอกไม่ทำงาน · ลมแอร์ปะทะหน้าตู้ | ตรวจท่อและพัดลมนอกก่อน · เบี่ยงหรือปิดช่องลมแอร์ · ถ้าแผ่นกรองตันให้ช่างที่อบรมเปลี่ยน |
| หลอด UV ไม่ติด | อินเตอร์ล็อกทำงานเพราะไฟส่องสว่างยังเปิดหรือกระจกยังไม่ปิด · หลอดหมดอายุ | ปิดไฟ ปิดกระจกให้สนิทแล้วกดใหม่ · เปลี่ยนหลอดตามรอบ 6 เดือน |
| กระจกเลื่อนติดขัด | ตู้ไม่ได้ระดับ · รางกระจกสกปรก | ปรับขาตั้งให้ได้ระดับ · เช็ดรางให้สะอาด · ห้ามฝืนดันกระจก |
| มีกลิ่นสารเคมีในตู้รุ่น A2 | ใช้กับงานที่มีไอสารเคมี ซึ่ง HEPA ไม่กรองไอระเหย | หยุดใช้กับงานนั้น · ย้ายไปใช้รุ่น B2 ที่ต่อท่อออกนอกห้องหรือตู้ดูดควัน |
| เสียงดังหรือสั่นผิดปกติ | ล้อไม่ล็อก · ขาตั้งไม่แตะพื้น · มีของตกลงในช่องพัดลม · แบริ่งพัดลมสึก | ล็อกล้อ ปรับขาให้แตะพื้นทุกขา · ปิดเครื่องแล้วตรวจของตกค้าง · แบริ่งให้ช่างตรวจ |
| ปลั๊กในตู้ไม่จ่ายไฟ | เบรกเกอร์ตัด · โหลดเกิน · รุ่นตั้งโต๊ะ BHC-800 ไม่มีปลั๊กในตู้ | ตรวจเบรกเกอร์ · ลดโหลด เสียบอุปกรณ์ทีละชิ้น · รุ่นตั้งโต๊ะใช้เต้ารับผนังแทน |
| ผลเพาะเชื้อปนเปื้อนบ่อย | ไม่รอลมนิ่ง · ของบังร่องลม · คนเดินผ่านหน้าตู้ · ไม่ได้ทดสอบประจำปี | ทบทวน 8 ขั้นตอนกับผู้ใช้ทุกคน · จัดของใหม่ · กั้นทางเดินหน้าตู้ · นัด certifier ทดสอบ |
ถ้าแก้ตามตารางแล้วอาการยังอยู่ อย่าถอดแผงควบคุม พัดลม หรือแผ่นกรองเอง ให้ปิดฝาภาชนะ เลื่อนกระจกลง ถ่ายวิดีโออาการและค่าบนจอ แล้วติดต่อผู้ขาย
เลือกรุ่นให้ตรงกับงานในห้องแล็บ
ตระกูล BSC เหล็กทั้งตัวจอสัมผัส LCD มี 7 รุ่น ตั้งแต่ BSC-850IIA2Q สำหรับ 1 คน ไปจนถึง BSC-1600 สำหรับ 3 คน เลือกได้ทั้ง A2 และ B2 ส่วนตระกูล BHC ควบคุมด้วยรีโมทมี 16 รุ่น ตั้งแต่ BHC-800 แบบตั้งโต๊ะไปจนถึง BHC-1600 สำหรับ 3 คน มีทั้งโครงเหล็กทั้งตัวและโครงเหล็กผสมไม้ รวม 23 รุ่น ทุกรุ่นเป็นสินค้าสั่งผลิตตามออเดอร์ โปรดยืนยันว่าต้องการ A2 หรือ B2 และตัวเลือกเสริม เช่น เมนูภาษาอังกฤษ สวิตช์เท้าเหยียบ หรือประตูไฟฟ้า ก่อนสั่ง
คู่มือฉบับเต็ม 8 หน้าอ่านได้ที่ คู่มือการใช้งานภาษาไทย ดูสเปกทั้ง 23 รุ่นได้ที่ หน้าสินค้าตู้ชีวนิรภัย Class II ตระกูล BSC และ BHC สอบถามปัญญาเคมีภัณฑ์ LINE @PYCM โทร 02-114-7416 ต่อ 2 หรือ www.panyachemipan.com
สนใจติดต่อสอบถามได้เลยครับ
ขายส่งกระปุกครีมhttps://www.facebook.com/6001ok
LINE id :
@Dbale118 (มี@ค่ะ)// ตอบเร็วตอบไว @Dbale6001ok (มี@นะค่ะ) // official ไลน์หลัก
@dbale.com (มี@นะค่ะ) //0832642160
@dbale.com2(มี@นะค่ะ) //0848594358
@dbale.com6 (มี@นะค่ะ) //0899632607
https://line.me/ti/p/~@dbale6001ok
https://line.me/ti/p/~@dbale.com
https://line.me/ti/p/~@dbale118.com
ID: @dbale118 