คำถามที่ร้านเคมีได้รับบ่อยที่สุดคำถามหนึ่งคือ “IPA กับแอลกอฮอล์ ต่างกันยังไง” คำตอบสั้น ๆ คือมันคนละสารกันคนละตัว และในบางงานใช้แทนกันได้สบาย ๆ แต่ในอีกหลายงาน การใช้แทนกันคือความผิดพลาดที่ย้อนกลับไม่ได้ โดยเฉพาะเมื่อมีเมทานอลเข้ามาอยู่ในสมการด้วย

สามตัวนี้คือคนละสาร ไม่ใช่เกรดของกันและกัน
| ชื่อ | ชื่ออังกฤษ | CAS No. | จุดเดือด | จุดเด่น |
|---|---|---|---|---|
| ไอโซโพรพิล แอลกอฮอล์ | Isopropyl Alcohol (IPA) | 67-63-0 | 82.6 °C | ล้างชิ้นงานแล้วแห้งสะอาด ไม่ทิ้งคราบ |
| เอทานอล / เอทิลแอลกอฮอล์ | Ethanol (Ethyl Alcohol) | 64-17-5 | 78.4 °C | ใช้กับงานอาหาร เครื่องดื่ม สมุนไพร และผิวหนังได้ |
| เมทานอล / เมทิลแอลกอฮอล์ | Methanol (Methyl Alcohol) | 67-56-1 | 64.7 °C | ตัวทำละลายและวัตถุดิบอุตสาหกรรม มีพิษสูง |
ทั้งสามตัวเป็นแอลกอฮอล์เหมือนกัน ผสมน้ำได้ทุกสัดส่วนเหมือนกัน และมีกลิ่นคล้ายกันพอที่คนทั่วไปแยกไม่ออก นั่นแหละคือจุดที่อันตราย
เมทานอลไม่ใช่แอลกอฮอล์ราคาถูก
ข้อนี้ต้องพูดให้ชัดก่อนเรื่องอื่น เพราะเป็นความเข้าใจผิดที่ยังพบเจอในตลาด เมทานอลมีพิษสูงและห้ามนำไปใช้แทนเอทานอลในงานที่สัมผัสร่างกายเด็ดขาด ไม่ว่าจะเป็นสเปรย์แอลกอฮอล์ เจลล้างมือ หรืออะไรก็ตามที่แตะผิวหนัง
เมทานอลมีที่ทางของมันชัดเจนในอุตสาหกรรม คือใช้ผลิตไบโอดีเซล เป็นตัวทำละลายในสีและหมึก ใช้ในน้ำยาล้างหัวฉีด สารป้องกันการแข็งตัว และงานสังเคราะห์เคมี ทั้งหมดนี้เป็นงานในระบบปิดหรือมีการควบคุม ไม่ใช่งานที่มือคนไปสัมผัส
- ห้ามสัมผัสผิวหนังโดยตรง
- ห้ามสูดดมไอเป็นเวลานาน ต้องใช้ในที่ระบายอากาศดี
- ห้ามใช้ทำผลิตภัณฑ์ที่สัมผัสร่างกายทุกชนิด
- เก็บแยกและติดป้ายชี้บ่งให้ชัดเจน ไม่ปนกับถังเอทานอลในคลังเดียวกันโดยไม่มีป้าย

IPA เหมาะกับงานไหน
IPA 99.9% เป็นตัวเลือกมาตรฐานของงานทำความสะอาดทางเทคนิค เพราะมันระเหยแห้งโดยแทบไม่ทิ้งสิ่งตกค้างบนผิวงาน คุณสมบัตินี้สำคัญมากในงานที่ผิวต้องสะอาดจริง ๆ ก่อนขั้นตอนถัดไป
- อิเล็กทรอนิกส์ — ล้างแผงวงจร ล้างฟลักซ์หลังบัดกรี เช็ดหัวอ่าน และทำความสะอาดขั้วต่อ
- งานพิมพ์ — ล้างหัวพิมพ์และลูกกลิ้ง
- งานเตรียมผิวก่อนติดกาวหรือพ่นสี — เช็ดคราบมันออกจากผิวโลหะและพลาสติก
- ห้องแล็บและห้องสะอาด — เช็ดพื้นผิวและอุปกรณ์
- เครื่องสำอางและเวชภัณฑ์ — เป็นตัวทำละลายในสูตรบางประเภท
สำหรับงานเช็ดฆ่าเชื้อพื้นผิวทั่วไป IPA ทำงานได้ดีและมักมีต้นทุนที่จัดการง่ายกว่า เพราะไม่ติดเงื่อนไขด้านภาษีสุราแบบเอทานอล
เอทานอลเหมาะกับงานไหน
ทุกงานที่เกี่ยวกับ อาหาร เครื่องดื่ม สมุนไพร หรือสิ่งที่สัมผัสร่างกาย ต้องใช้เอทานอลเท่านั้น ไม่มีข้อยกเว้น และในกลุ่มนี้ยังต้องเลือกเกรดให้ตรงงานอีกชั้นหนึ่ง
| เกรด | เหมาะกับ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| Ethanol 95% ไม่ขม (Food Grade) | สกัดสมุนไพร ทิงเจอร์ น้ำหอม อาหารและเครื่องดื่ม | ไม่มีสารทำให้ขม จึงใช้กับงานที่เข้าปากหรือสัมผัสรสได้ |
| Ethanol 99% | สเปรย์และเจลแอลกอฮอล์ งานที่ต้องการความบริสุทธิ์สูง ตัวทำละลายน้ำหอม | น้ำน้อย เหมาะกับสูตรที่แพ้ความชื้น |
| Ethanol 95% เกรดอุตสาหกรรม | งานทำความสะอาดและตัวทำละลายทั่วไป | มักมีสารทำให้ขมผสม ไม่เหมาะกับงานอาหาร |
จุดที่คนพลาดบ่อยคือเอาเอทานอลเกรดอุตสาหกรรมที่ผสมสารทำให้ขมไปใช้ในงานสกัดสมุนไพรหรืองานอาหาร แล้วได้ผลิตภัณฑ์ที่มีรสขมติดมาแก้ไม่ได้ ต้องทิ้งทั้งล็อต

ตารางสรุปว่าใช้ตัวไหนกับงานอะไร
| งาน | ควรใช้ | ห้ามใช้ |
|---|---|---|
| เช็ดฆ่าเชื้อผิวหนังหรือมือ | Ethanol | Methanol |
| ล้างแผงวงจรอิเล็กทรอนิกส์ | IPA 99.9% | — |
| สกัดสมุนไพร ทำทิงเจอร์ | Ethanol 95% Food Grade | Methanol · เอทานอลชนิดขม |
| ผลิตไบโอดีเซล | Methanol | — |
| เช็ดคราบมันก่อนพ่นสีหรือติดกาว | IPA | — |
| ผสมในเครื่องสำอางที่ทาผิว | Ethanol | Methanol |
| ล้างหัวฉีดและระบบเชื้อเพลิง | Methanol · IPA | — |

เก็บและใช้งานอย่างปลอดภัย
ทั้งสามตัวเป็นของเหลวไวไฟที่จุดวาบไฟต่ำกว่าอุณหภูมิห้องในเมืองไทย หมายความว่าไอของมันพร้อมติดไฟตลอดเวลาถ้าเจอประกายไฟ
- เก็บในที่ร่ม ระบายอากาศดี ห่างจากเปลวไฟ ประกายไฟ และแหล่งความร้อน
- ต่อสายดินทุกครั้งที่ถ่ายเทจากถัง 200 ลิตร เพื่อป้องกันไฟฟ้าสถิต
- ปิดฝาให้สนิทเสมอ ไอแอลกอฮอล์หนักกว่าอากาศและสะสมอยู่ระดับพื้น
- ติดป้ายชี้บ่งให้ชัดเจน โดยเฉพาะถังเมทานอล ห้ามเก็บปนโดยไม่มีป้าย
- สวมถุงมือและแว่นนิรภัยเมื่อถ่ายเทหรือผสม
- ขอเอกสาร SDS และ COA จากผู้ขายทุกครั้งที่รับล็อตใหม่
สรุปสั้น ๆ
IPA คือแอลกอฮอล์สำหรับงานล้างทางเทคนิค เอทานอลคือแอลกอฮอล์สำหรับงานที่เกี่ยวกับร่างกายและอาหาร ส่วนเมทานอลคือวัตถุดิบอุตสาหกรรมที่มีพิษและไม่ควรอยู่ใกล้ทั้งสองงานแรกเลย ถ้าจำได้แค่ประโยคเดียวจากบทความนี้ ขอให้เป็นประโยคนั้น
เวลาสั่งซื้อ ให้ระบุชื่อเต็มและความเข้มข้นเสมอ อย่าสั่งด้วยคำว่า “แอลกอฮอล์” เฉย ๆ เพราะคำนี้หมายถึงสามอย่างที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง และในบางงานความต่างนั้นไม่ใช่เรื่องคุณภาพ แต่เป็นเรื่องความปลอดภัย

สนใจติดต่อสอบถามได้เลยครับ
ขายส่งกระปุกครีมhttps://www.facebook.com/6001ok
LINE id :
@Dbale118 (มี@ค่ะ)// ตอบเร็วตอบไว @Dbale6001ok (มี@นะค่ะ) // official ไลน์หลัก
@dbale.com (มี@นะค่ะ) //0832642160
@dbale.com2(มี@นะค่ะ) //0848594358
@dbale.com6 (มี@นะค่ะ) //0899632607
https://line.me/ti/p/~@dbale6001ok
https://line.me/ti/p/~@dbale.com
https://line.me/ti/p/~@dbale118.com

