โถดูดความชื้นสุญญากาศ (Vacuum Desiccator) พลาสติก PC เป็นอุปกรณ์ที่ห้องแล็บและห้อง QC หลายแห่งมีติดโต๊ะไว้ เพราะช่วยเก็บสารเคมีที่ดูดความชื้นง่าย ตัวอย่างวิเคราะห์ เมล็ดพันธุ์ สมุนไพร อาหารแห้ง เลนส์กล้อง ไปจนถึงชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ ให้พ้นจากความชื้นและออกซิเจน แต่เมื่อของมาถึงมือครั้งแรก หลายคนไม่แน่ใจว่าต้องเสียบสายอย่างไร ดูดสุญญากาศถึงระดับไหน แล้วจะเปิดฝาอย่างไรเมื่อฝาถูกดูดแน่น บทความนี้จึงรวบรวมวิธีใช้โถดูดความชื้นสุญญากาศซีรีส์ XU-PC ทั้ง 4 ขนาด (XU-PC-150 / 250 / 300 / 400) คู่กับปั๊มสุญญากาศไร้น้ำมัน GM-01A ตั้งแต่การต่อสาย ดูดสุญญากาศ เติมก๊าซเฉื่อย นำของออก การดูแลรักษา สารเคมีต้องห้าม และตารางแก้ปัญหา 6 อาการ เขียนเป็นข้อ ๆ ให้ทำตามได้ทันทีที่แกะกล่อง

รู้จักส่วนประกอบของโถดูดความชื้นสุญญากาศก่อนเริ่มใช้
ขั้นตอนการใช้งานทั้งหมดอ้างอิงถึงชื่อชิ้นส่วนเหล่านี้ จึงควรทำความรู้จักให้ครบก่อน
- ฝาโดมและตัวโถ พอลิคาร์บอเนต (PC) ใส ผนังหนาประมาณ 4 มม. มองเห็นของด้านในได้รอบด้าน น้ำหนักเบากว่าโถแก้วซึ่งหนักและแตกง่ายกว่า
- โอริงซิลิโคน อยู่ในร่องเอียงด้านนอกปากฐาน ทนออกซิเดชัน ทำหน้าที่ซีลระหว่างฝากับตัวโถ
- เกจวัดสุญญากาศบนฝา ไส้เกจเติมกลีเซอรีน อ่านระดับสุญญากาศได้ตลอดเวลา ช่วยไม่ให้ดูดสูงหรือต่ำเกินไป หน้าปัดเป็นภาษาอังกฤษ (VACUUM / MPa)
- วาล์วเข็มด้านบน ใช้เติมก๊าซเฉื่อย เช่น ไนโตรเจน และใช้ปล่อยสุญญากาศก่อนเปิดฝา
- วาล์วเข็มด้านข้าง ต่อกับปั๊ม ใช้ปรับระดับสุญญากาศและอัตราดูด ป้องกันโถเสียหายจากสุญญากาศสูงเกิน
- ข้อต่อสวมเร็ว บนวาล์ว หมุนได้ 360° ใช้กับสาย PU แข็ง มีระบบล็อกย้อนกลับ ล็อกแล้วดึงสายไม่หลุด
- แผ่นรอง PP เจาะรู วางบนบ่าภายในโถ ถอดล้างได้ ใต้แผ่นวางสารดูดความชื้น เช่น ซิลิกาเจล เพิ่มได้
- สายดูดอากาศ สาย PU แข็ง ขนาดนอก 8 มม. / ใน 5 มม. ให้มาในชุด
ข้อสังเกตสำหรับรุ่นทรงกลม XU-PC-400 คือวาล์วเข็มทั้ง 2 ตัวอยู่ด้านข้าง ไม่มีวาล์วบนฝา เมื่ออ่านขั้นตอนที่พูดถึง “วาล์วด้านบน” ให้หมายถึงวาล์วตัวที่ไม่ได้ต่อกับปั๊ม

เตรียมความพร้อมก่อนใช้งานครั้งแรก
ชุดโถทุกขนาดมี ตัวโถ 1 ใบ แผ่นรอง PP 1 แผ่น สายดูดอากาศ 1 เส้น (ไม่รวมปั๊ม) ส่วนชุดพร้อมปั๊มเพิ่มปั๊ม GM-01A 1 เครื่อง ต่อสายพร้อมใช้งาน ตรวจนับของแล้วทำตามนี้
- ตรวจสภาพโถ ฝา และโอริง ห้ามใช้โถที่มีรอยร้าว รอยขีดข่วนลึก หรือขุ่นเป็นฝ้า เพราะเสี่ยงแตกขณะดูดสุญญากาศ โอริงต้องไม่ฉีก ไม่แข็ง
- ล้างและเช็ดให้แห้ง ใช้น้ำสบู่อุ่นหรือน้ำยาล้างชนิดกลาง ล้างน้ำสะอาดให้หมด ผึ่งจนแห้งสนิท ภายในโถต้องไม่มีฝุ่นที่จะเข้าไปติดวาล์วจนปิดไม่สนิท
- เช็กว่าตัวอย่างใส่พอดี ชิ้นที่กว้างที่สุดต้องเล็กกว่าเส้นผ่านศูนย์กลางภายใน และเตี้ยกว่าความสูงช่องใส่ (จากแผ่นรอง PP ถึงฝาโดม) เผื่อระยะหยิบเข้าออก: XU-PC-150 ภายใน 157 มม. สูงช่องใส่ 185 มม. · XU-PC-250 ภายใน 252 มม. สูงช่องใส่ 265 มม. · XU-PC-300 ภายใน 300 มม. สูงช่องใส่ 331 มม. · XU-PC-400 ภายใน 400 มม. สูงช่องใส่ 400 มม.
- เตรียมสารดูดความชื้น (ถ้าใช้) เช่น ซิลิกาเจล วางไว้ใต้แผ่นรอง PP
- เตรียมขวดดัก (trap) หากจะเก็บตัวอย่างที่ยังเปียก ต้องมีขวดดักคั่นระหว่างโถกับปั๊ม ไม่ให้ของเหลวหรือไอสารเคมีถูกดูดเข้าปั๊ม
ขวดรีเอเจนต์ จานเพาะเชื้อ เลนส์ มักลงตัวกับ XU-PC-150 หรือ 250 ส่วนบีกเกอร์ใบใหญ่ งานที่วางหลายชิ้นพร้อมกัน หรือตัวอย่างสูง เหมาะกับ XU-PC-300 หรือ 400

ขั้นตอนที่ 1: ต่อสายดูดอากาศเข้ากับข้อต่อสวมเร็ว
ข้อต่อสวมเร็วเป็นแบบล็อกย้อนกลับ ไม่ต้องใช้แคลมป์หรือขันเพิ่ม แต่ต้องเสียบให้ถูกวิธี ไม่อย่างนั้นอากาศจะรั่วตรงจุดนี้
- ปลายสาย PU ต้องเรียบ ตั้งฉาก ไม่บี้ ไม่มีรอยฟันล็อกเก่า
- เสียบสายเข้ารูข้อต่อสวมเร็วบนวาล์วเข็มด้านข้างช้า ๆ จนสุด
- ดึงสายออกเบา ๆ เพื่อเช็กว่าล็อกแน่น ถ้าสายเลื่อนออกได้ให้เสียบใหม่
- ต่อปลายอีกด้านเข้ากับปั๊ม GM-01A หรือปั๊มเดิมที่มีอยู่ ขอเพียงรับสาย PU ขนาดนอก 8 มม. ได้
- ข้อต่อหมุนได้ 360° จัดแนวสายให้ไม่หักงอ ไม่ตึง และไม่พาดผ่านทางเดิน

ขั้นตอนที่ 2: จัดตัวอย่างและดูดสุญญากาศ
นี่คือหัวใจของการใช้โถดูดความชื้นสุญญากาศ ทำตามลำดับนี้ทุกครั้ง โดยเฉพาะข้อที่ให้ใช้มือกดฝาช่วงเริ่มดูด
- ใส่แผ่นรอง PP วางตัวอย่างหรือภาชนะบนแผ่น ภาชนะควรเปิดฝาหรือปิดหลวม ๆ ให้ความชื้นออกมาได้ ถ้าใช้สารดูดความชื้น วางไว้ใต้แผ่นรอง
- ตรวจโอริง ต้องอยู่ในร่องครบรอบ ไม่บิด ไม่มีฝุ่นหรือเศษผงติดขอบฐาน จุดนี้คือสาเหตุอันดับต้น ๆ ของอาการดูดไม่ขึ้น
- วางฝาโดมให้ตรง ขอบฝาแนบกับโอริงทั้งรอบ ไม่เอียง
- ปิดวาล์วด้านบน เปิดวาล์วด้านข้าง ถ้าลืมปิดวาล์วบน อากาศจะไหลเข้าตลอดและเข็มเกจไม่ขยับ
- เปิดปั๊ม ระหว่างเริ่มดูดใช้มือกดฝาไว้เบา ๆ เมื่อเข็มเกจเริ่มขึ้นและฝาแนบสนิทแล้วจึงปล่อยมือ จากนั้นความดันบรรยากาศจะกดฝาให้แนบเอง
- ดูเข็มเกจจนถึงระดับที่ต้องการ ไม่จำเป็นต้องดูดจนสุดกำลังปั๊มทุกครั้ง ระดับที่เหมาะขึ้นกับตัวอย่างและงานของแต่ละห้องแล็บ
- หมุนปิดวาล์วด้านข้างเบา ๆ ให้แน่นพอ ไม่ต้องขันแรง แล้วจึงปิดปั๊ม ลำดับนี้สำคัญ: ปิดวาล์วก่อน ปิดปั๊มทีหลัง
- ถอดสายได้ โถจะคงสุญญากาศไว้เอง ตรวจเข็มเกจเป็นระยะระหว่างเก็บตัวอย่าง
ข้อมูลจากผู้ผลิตระบุว่า หลังดูดสุญญากาศ ภายใน 31 วัน ระดับสุญญากาศเปลี่ยนแปลงน้อยกว่า 6% (ทดสอบภายใต้เงื่อนไขของผู้ผลิต) ในการใช้งานจริงขึ้นกับความสะอาดของโอริง สภาพวาล์ว และตัวอย่างว่าปล่อยไอระเหยหรือไม่ จึงควรอ่านเกจเป็นประจำ และดูดซ้ำเมื่อเข็มลดลงกว่าระดับที่ตั้งไว้

ตัวอย่างที่ยังเปียก ให้ดูดเป็นช่วงสั้น ๆ หลายรอบ และต้องมีขวดดักคั่นเสมอ เพราะ GM-01A เป็นปั๊มไดอะแฟรมไร้น้ำมันที่ห้ามให้ของเหลวหรือไอสารเคมีเข้าไปในหัวปั๊ม

ขั้นตอนที่ 3: เติมก๊าซเฉื่อย (ถ้าต้องการ)
ตัวอย่างบางชนิดไม่ได้กลัวแค่ความชื้น แต่ยังเกิดออกซิเดชันหรือสลายตัวเมื่อสัมผัสออกซิเจนที่เหลือในโถ กรณีนี้ใช้วาล์วเข็มด้านบนเติมก๊าซเฉื่อย เช่น ไนโตรเจน แทนอากาศ
- ดูดสุญญากาศตามขั้นตอนที่ 2 ให้เสร็จ และปิดวาล์วด้านข้างไว้
- ต่อสายก๊าซเข้ากับข้อต่อสวมเร็วบนวาล์วด้านบน
- ค่อย ๆ หมุนเปิดวาล์วด้านบน ปล่อยก๊าซเข้าโถช้า ๆ พร้อมดูเข็มเกจ
- เมื่อเกจกลับสู่ระดับที่ต้องการ ปิดวาล์วด้านบน แล้วถอดสายก๊าซ
- ต้องการไล่อากาศให้หมดจริง ๆ ดูดสุญญากาศแล้วเติมก๊าซซ้ำอีกรอบได้
คำเตือน: โถนี้ออกแบบสำหรับสุญญากาศ (แรงดันลบ) เท่านั้น ห้ามใช้เป็นภาชนะรับความดันบวก เติมก๊าซเพียงให้เข็มเกจกลับมาถึงระดับที่ต้องการ ไม่ใช่อัดจนเข็มเลยศูนย์

ขั้นตอนที่ 4: นำตัวอย่างออกและถอดสาย
อาการ “เปิดฝาไม่ออก” ที่ผู้ใช้ใหม่เจอบ่อยที่สุด เกิดจากยังไม่ได้ปล่อยสุญญากาศ วิธีที่ถูกต้องคือ
- หมุนเปิดวาล์ว (วาล์วด้านบน หรือวาล์วตัวที่ไม่ได้ต่อปั๊มในรุ่น XU-PC-400) ช้า ๆ ให้อากาศไหลเข้าทีละน้อย ไม่ให้ลมพัดผงหรือตัวอย่างเบา ๆ กระจาย
- รอจนเข็มเกจกลับมาที่ศูนย์ ฝาจะคลายตัวเอง
- ยกฝาโดมขึ้นตรง ๆ ห้ามงัดฝาด้วยของแข็ง เพราะขอบฝาและโอริงจะเสียหาย ซีลรอบต่อไปจะรั่ว
- หยิบตัวอย่างออก ถ้ายังเก็บชิ้นอื่นต่อ ปิดฝาแล้วดูดสุญญากาศใหม่ตามขั้นตอนที่ 2
วิธีถอดสายจากข้อต่อสวมเร็ว กดปลอกปลดสีน้ำเงินให้สุดและสม่ำเสมอ กดค้างพร้อมดึงสายออก ถ้ากดไม่สุดฟันล็อกจะยังจับสายอยู่และดึงไม่ออก อย่าฝืนกระชาก สายที่ถอด-ใส่บ่อยจนปลายเป็นรอย ให้ตัดส่วนปลายที่ถูกฟันล็อกกัดออกก่อนใช้ซ้ำ

การใช้ปั๊มสุญญากาศไร้น้ำมัน GM-01A ให้ถูกวิธี
GM-01A เป็นปั๊มไดอะแฟรมไร้น้ำมันแบบดูดสุญญากาศ (แรงดันลบ) หัวปั๊ม 1 หัว มีเกจวัดแรงดันในตัว สวิตช์เปิด-ปิด (Power) และหูหิ้ว สเปกหลัก: อัตราดูด 15 ลิตร/นาที สุญญากาศสูงสุด 0.092 MPa แรงดันบวก 40 psi กำลังไฟ 36W ไฟเข้า DC 12V เสียงขณะทำงานไม่เกิน 58 dB ขนาด 240×150×235 มม. น้ำหนักสุทธิ 2.8 กก. ตัวหนังสือบนเครื่องเป็นภาษาอังกฤษ (VACUUM PUMP / Power)

ข้อดีของปั๊มไร้น้ำมันคือไม่ต้องเติมหรือเปลี่ยนน้ำมัน ไม่มีไอน้ำมันย้อนเข้าโถ แต่มีข้อที่ต้องระวัง
- ห้ามให้ของเหลวหรือไอสารเคมีถูกดูดเข้าปั๊ม ถ้าตัวอย่างเปียก ดูดเป็นช่วงสั้น ๆ และมีขวดดักคั่นระหว่างโถกับปั๊มเสมอ
- ไม่เดินปั๊มค้าง เมื่อเข็มเกจถึงระดับที่ต้องการ ปิดวาล์วด้านข้างก่อน แล้วค่อยปิดปั๊ม
- ตรวจสายก่อนเปิดทุกครั้ง สายต้องไม่หักงอ ไม่ถูกทับ สายที่งอทำให้ปั๊มดูดไม่ขึ้น
- ใช้หูหิ้วยกย้าย ไม่หิ้วที่สาย
- ห้ามแกะปั๊มเอง เสียงดังผิดปกติหรือไม่มีแรงดูด ให้ปิดเครื่อง ตรวจสายและขวดดัก แล้วติดต่อฝ่ายบริการ
ตรวจปั๊มอย่างง่าย: ถอดสายออกจากโถ เปิดปั๊ม แล้วใช้นิ้วปิดปลายสาย ถ้ารู้สึกถึงแรงดูดที่นิ้ว แสดงว่าปั๊มปกติ ปัญหาน่าจะอยู่ที่โถหรือรอยต่อแทน

การดูแลรักษาโถดูดความชื้นสุญญากาศและสารเคมีต้องห้าม
พอลิคาร์บอเนตใสและเบา แต่แพ้สารเคมีบางกลุ่ม หากสัมผัสแม้เพียงไอระเหย โถจะขุ่น ร้าว และอาจแตกขณะดูดสุญญากาศ นี่คือเรื่องความปลอดภัยโดยตรง
สารเคมีต้องห้าม — ห้ามให้โถสัมผัสสารหรือไอระเหยของกลุ่มนี้
- ด่างแก่
- เอสเทอร์
- สารอะโรมาติก เช่น โทลูอีน
- ฮาโลเจน เช่น คลอโรฟอร์ม
- คีโตน เช่น อะซิโตน
หากจำเป็นต้องเก็บสารกลุ่มนี้ ให้บรรจุในภาชนะปิดสนิทแยกต่างหาก และห้ามเช็ดโถด้วยอะซิโตนหรือทินเนอร์เด็ดขาด

การล้างทำความสะอาด
- ใช้น้ำสบู่อุ่นหรือน้ำยาล้างชนิดกลาง ล้างน้ำสะอาดให้หมด เช็ดหรือผึ่งให้แห้ง แผ่นรอง PP ถอดล้างแยกได้
- ห้ามตัวทำละลายอินทรีย์ น้ำยาด่างแก่ สารกัดกร่อน ฝอยขัด ผงขัด
- ห้ามนึ่งฆ่าเชื้อความดันสูง (autoclave) และห้ามให้ความร้อนกับโถ
วาล์วเข็มและข้อต่อ
- วาล์วหลักติดตั้งมาจากโรงงานที่ฐานโถแล้ว หากต้องติดตั้งเอง ใช้ประแจขันที่หัวหกเหลี่ยมโลหะ แรงขัน 12–14 N·m (120–140 kgf·cm)
- ข้อต่อสายมีน้ำยาซีลเกลียวมาให้ ถอด-ใส่ได้ 2–3 ครั้ง ถ้าซีลไม่อยู่ให้พันเทปพันเกลียว (เทฟลอน) โดยเว้นเกลียวปลายสุด 1.5–2 เกลียว
- หมุนปิดวาล์วเบา ๆ ห้ามขันแน่นหรือขันบ่อยเกินไป บ่าวาล์วจะสึกและปิดไม่สนิท
การเก็บเมื่อไม่ใช้งาน เก็บในที่แห้ง พ้นแสงแดดจัดและความร้อน ไม่วางของหนักทับฝา หากไม่ใช้งานนาน ปล่อยสุญญากาศออกและวางฝาปิดหลวม ๆ เพื่อถนอมโอริง ตรวจโถ ฝา โอริงก่อนใช้ทุกครั้ง โอริงที่เสื่อม ฉีก หรือแข็ง ให้เปลี่ยนใหม่

ตารางแก้ปัญหา 6 อาการที่พบบ่อย
ก่อนติดต่อฝ่ายบริการ ลองไล่ตรวจตามตารางนี้ ส่วนใหญ่แก้ได้ในไม่กี่นาทีโดยไม่ต้องใช้เครื่องมือ
| อาการ | สาเหตุที่พบบ่อย | วิธีแก้ |
|---|---|---|
| ดูดสุญญากาศไม่ขึ้น เข็มเกจไม่ขยับ | โอริงไม่เข้าร่อง บิด หรือมีฝุ่น · ฝาวางไม่ตรง · วาล์วบนยังเปิด · สายหลวม/ปลายสายเป็นรอย · ปั๊มไม่ทำงาน | จัดโอริงและวางฝาใหม่ · ปิดวาล์วบน · เสียบสายให้ล็อก · ตัดปลายสายชำรุด · ตรวจปั๊มโดยปิดปลายสายด้วยนิ้ว |
| สุญญากาศตกเร็ว ดูดขึ้นแต่เข็มค่อย ๆ ลด | รั่วที่โอริง/ฝา · วาล์วปิดไม่สนิทเพราะมีฝุ่น · ข้อต่อสึก · ตัวอย่างปล่อยไอระเหย | ทำความสะอาดขอบฐาน โอริง วาล์ว · ดูดซ้ำแล้วสังเกตเข็มอีกครั้ง |
| เปิดฝาไม่ออก | ในโถยังมีสุญญากาศ | เปิดวาล์วช้า ๆ รอเข็มเกจกลับศูนย์แล้วยกฝา ห้ามงัดด้วยของแข็ง |
| ดึงสายไม่ออก | กดปลอกปลดสีน้ำเงินไม่สุด | กดปลอกให้สุดและสม่ำเสมอ กดค้างพร้อมดึงสาย |
| โถขุ่น เป็นฝ้า หรือร้าว | สัมผัสสารเคมีต้องห้าม หรือล้างด้วยตัวทำละลาย | หยุดใช้ทันที ปล่อยสุญญากาศออก ไม่นำโถที่ร้าวกลับมาดูดสุญญากาศอีก |
| ปั๊มเสียงดัง/ไม่มีแรงดูด | ไดอะแฟรมสึก · ของเหลวถูกดูดเข้าปั๊ม · สายหักงอ | ปิดปั๊ม ตรวจสายและขวดดัก ติดต่อฝ่ายบริการ ห้ามแกะปั๊มเอง |
หากสินค้ายังผิดปกติหลังลองแก้ตามตาราง ให้หยุดใช้ ปล่อยสุญญากาศออก และติดต่อฝ่ายบริการ อย่าฝืนใช้โถที่ร้าวหรือปั๊มที่เสียงผิดปกติต่อ
เมื่อทำตามขั้นตอนเหล่านี้ โถดูดความชื้นสุญญากาศพลาสติก PC จะเป็นเครื่องมือเก็บตัวอย่างที่ใช้งานง่าย มองเห็นของด้านในได้ตลอด และดูแลไม่ยุ่งยาก สินค้าเป็นรายการนำเข้าตามออเดอร์ กรุณายืนยันรหัสรุ่น (33358–33366) กับฝ่ายขายก่อนสั่ง ดูรุ่นทั้งหมดและสั่งซื้อที่ 42okok.com และดาวน์โหลด คู่มือการใช้งานภาษาไทย 6 หน้า สอบถามเพิ่มเติม ปัญญาเคมีภัณฑ์ LINE @PYCM โทร 02-114-7416 ต่อ 2

สนใจติดต่อสอบถามได้เลยครับ
ขายส่งกระปุกครีมhttps://www.facebook.com/6001ok
LINE id :
@Dbale118 (มี@ค่ะ)// ตอบเร็วตอบไว @Dbale6001ok (มี@นะค่ะ) // official ไลน์หลัก
@dbale.com (มี@นะค่ะ) //0832642160
@dbale.com2(มี@นะค่ะ) //0848594358
@dbale.com6 (มี@นะค่ะ) //0899632607
https://line.me/ti/p/~@dbale6001ok
https://line.me/ti/p/~@dbale.com
https://line.me/ti/p/~@dbale118.com

