วิธีวัดความข้นสีและหมึกพิมพ์ด้วยถ้วย T-4 ทีละขั้น บันทึกผลเป็นวินาที ตั้งเกณฑ์รับล็อต และความผิดพลาดที่พบบ่อย

ถ้วยวัดความหนืดแบบไหลออกใช้ง่ายจนหลายที่มองข้ามขั้นตอน เติมสี ปล่อย จับเวลา แล้วก็จบ แต่พอเอาตัวเลขของคนสองคนมาเทียบกัน หรือเทียบค่าเมื่อเช้ากับตอนบ่าย กลับได้ไม่ตรงกัน ปัญหาส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากตัวถ้วย แต่มาจากขั้นตอนที่ทำไม่เหมือนกันในแต่ละครั้ง
บทความนี้เป็นขั้นตอนใช้งาน ถ้วยวัดความหนืด T-4 (Tu-4 Cup) แบบที่นำไปเขียนเป็นวิธีปฏิบัติงานของแล็บหรือไลน์ผลิตได้ทันที ครอบคลุมทั้งชุดตั้งโต๊ะ TU4-ST และแบบมือถือ TU4-BR / TU4-AL ต่อด้วยวิธีจดผล การตั้งเกณฑ์รับล็อต และจุดที่ทำให้ค่าเพี้ยนบ่อยที่สุด

เตรียมของก่อนเริ่ม
- ถ้วย T-4 ที่ล้างสะอาดและแห้ง รูไหลไม่มีคราบ
- นาฬิกาจับเวลาที่อ่านเป็นวินาที
- เทอร์โมมิเตอร์สำหรับวัดอุณหภูมิตัวอย่าง
- ภาชนะรองรับใต้รูไหล (ชุดตั้งโต๊ะมีถ้วยรองรับสแตนเลสตามภาพผู้ผลิต)
- แผ่นปาดผิว เช่น แผ่นแก้วหรือแผ่นพลาสติกขอบตรง
- ตัวทำละลายสำหรับล้างถ้วย และแบบฟอร์มบันทึกผล
ขั้นตอนวัดทีละขั้น
- ชุดตั้งโต๊ะ: ตั้งขาตั้งบนโต๊ะมั่นคง หมุนปุ่มปรับระดับจนฟองอากาศอยู่ตรงกลาง
- ล้างถ้วยและรูไหลด้วยตัวทำละลายที่เหมาะกับตัวอย่าง แล้วทำให้แห้ง ส่องดูรูต้องไม่มีคราบ
- ปรับอุณหภูมิตัวอย่างและถ้วยให้เท่ากับอุณหภูมิที่ใช้ทดสอบประจำ กรองหรือกวนตัวอย่างและไล่ฟอง
- ใช้นิ้วอุดรูก้นถ้วย เทตัวอย่างจนเต็ม แล้วปาดผิวให้เรียบเสมอขอบ (วางถ้วยรองรับไว้ใต้รู)
- ปล่อยนิ้วพร้อมเริ่มจับเวลา ถือหรือวางถ้วยให้ตั้งตรงและนิ่ง
- หยุดจับเวลาเมื่อสายของเหลวขาดเป็นช่วงแรก บันทึกเป็นวินาทีพร้อมอุณหภูมิ
- ทดสอบซ้ำอย่างน้อย 2 ครั้ง ใช้ค่าเฉลี่ย เทียบกับค่ามาตรฐานของสูตร
- ล้างถ้วยด้วยตัวทำละลายทันทีหลังใช้ ห้ามใช้ลวดหรือของแข็งแหย่รู แล้วเก็บให้แห้ง
ขั้นที่คนมักข้ามคือการปรับอุณหภูมิ ตัวอย่างที่เพิ่งกวนเสร็จหรือเพิ่งย้ายมาจากโกดังจะอุ่นหรือเย็นกว่าห้องแล็บ ผลที่ได้จะไม่ใช่ค่าจริงของล็อตนั้น ควรตั้งไว้จนอุณหภูมิเท่ากับที่ใช้ทดสอบประจำก่อนเสมอ

ถ้าใช้แบบมือถือ
แบบมือถือไม่มีขาตั้ง ให้จุ่มถ้วยลงในตัวอย่างจนเต็ม ยกขึ้นเหนือภาชนะ แล้วเริ่มจับเวลาทันทีที่ขอบถ้วยพ้นผิวของเหลว ถือด้ามให้ถ้วยตั้งตรงและนิ่ง อย่าแกว่งหรือเอียง และหยุดเวลาเมื่อสายของเหลวขาดเป็นช่วงแรก ควรให้คนเดิมเป็นผู้วัดในแต่ละจุด และฝึกวิธีถือให้เหมือนกัน

จดผลอย่างไรให้ใช้ต่อได้
ตัวเลขวินาทีเพียงค่าเดียวไม่มีความหมายมากนัก ถ้าไม่มีข้อมูลประกอบว่าวัดเมื่อไร ที่อุณหภูมิเท่าไร และใช้ถ้วยแบบไหน แบบฟอร์มที่ดีควรมีหัวข้อดังนี้
ช่องในแบบฟอร์ม | ควรจดอะไร |
|---|---|
ล็อต / สูตร | เลขล็อต ชื่อสูตร และขั้นตอนที่วัด เช่น ก่อนบรรจุ หรือหลังผสมทินเนอร์ |
ถ้วยที่ใช้ | รหัสถ้วย เช่น TU4-ST ประจำแล็บ หรือ TU4-BR ประจำไลน์ |
อุณหภูมิตัวอย่าง | อ่านจากเทอร์โมมิเตอร์ก่อนเทลงถ้วยทุกครั้ง |
ผลครั้งที่ 1 / 2 | เวลาเป็นวินาทีของแต่ละครั้ง |
ค่าเฉลี่ย | ค่าเฉลี่ยของการวัดซ้ำ ใช้เป็นผลของล็อต |
ผลการตัดสิน | ผ่าน / ปรับแล้ววัดใหม่ / ไม่ผ่าน และชื่อผู้วัด |
ตั้งเกณฑ์รับล็อตของโรงงานเอง
ถ้วย T-4 ให้ผลเป็นวินาที ไม่ได้มีตัวเลขสำเร็จรูปบอกว่าเท่าไรถึงดี เกณฑ์จึงต้องมาจากสินค้าของโรงงานเอง วิธีที่ใช้ได้จริงมีดังนี้
- เลือกล็อตที่ใช้งานแล้วผลออกมาดี เช่น พ่นแล้วผิวเรียบ ไม่ย้อย หรือพิมพ์แล้วสีสม่ำเสมอ
- วัดล็อตเหล่านั้นด้วยถ้วยใบเดียวกัน ที่อุณหภูมิเดียวกัน จดค่าเฉลี่ยของแต่ละล็อต
- ใช้ค่าที่ได้เป็นค่ากลางของสูตร แล้วกำหนดช่วงที่ยอมรับร่วมกับฝ่ายผลิตและฝ่ายขาย
- ล็อตใหม่ที่อยู่ในช่วง = ผ่าน ล็อตที่ข้นเกินให้ปรับด้วยตัวทำละลายตามสูตร แล้ววัดซ้ำ
- ทบทวนช่วงเป็นระยะ เมื่อเปลี่ยนวัตถุดิบหรือเปลี่ยนสูตร

ความผิดพลาดที่พบบ่อย
อาการ | สาเหตุที่เป็นไปได้ | วิธีแก้ |
|---|---|---|
วัดซ้ำแล้วได้ค่าห่างกันมาก | ถ้วยเอียง หรือจับเวลาเริ่ม/หยุดไม่ตรงจังหวะ | ตั้งระดับขาตั้งใหม่ ตกลงจุดเริ่มและจุดหยุดให้ทุกคนทำเหมือนกัน |
ค่าเช้ากับบ่ายต่างกัน | อุณหภูมิตัวอย่างเปลี่ยน | ปรับอุณหภูมิก่อนวัด และจดอุณหภูมิทุกครั้ง |
เวลาค่อย ๆ นานขึ้นทุกวัน | มีคราบสีแห้งสะสมในรูไหล | ล้างด้วยตัวทำละลายให้สะอาด ส่องรูกับแสง |
สายของเหลวขาดเป็นช่วง ๆ ตั้งแต่ต้น | มีฟองอากาศ หรือมีเศษผงในตัวอย่าง | กรองและไล่ฟองก่อนเท |
ไหลช้ามากจนเกินช่วงใช้งาน | ตัวอย่างข้นเกินกว่าที่ถ้วยแบบนี้รองรับ | ใช้ได้กับตัวอย่างที่ไหลหมดภายใน 150 วินาที ถ้าเกินควรใช้เครื่องวัดแบบอื่น |

ข้อควรระวังขณะใช้งาน
- ตัวทำละลายและสีหลายชนิดไวไฟ ใช้ในที่อากาศถ่ายเท ห่างประกายไฟ
- สวมถุงมือและแว่นตาขณะเทตัวอย่างและล้างถ้วยด้วยตัวทำละลาย
- ห้ามใช้แปรงลวดหรือของแข็งแหย่รูไหล รูเป็นรอยแล้วค่าวัดคลาดทันที
- อย่าทำถ้วยตกหรือบุบ หัวรูไหลที่บิดเบี้ยวทำให้ค่าเพี้ยน
- ถ้วยอะลูมิเนียมไม่ควรใช้กับตัวอย่างที่เป็นกรดหรือด่างแรง ให้เลือกถ้วยทองเหลือง

ดูแลถ้วยให้ค่าไม่เพี้ยน
- ล้างด้วยตัวทำละลายที่ละลายตัวอย่างได้ทันทีหลังวัด อย่าปล่อยให้สีหรือหมึกแห้งติดในรู
- ส่องรูไหลกับแสงก่อนใช้ ต้องกลมและไม่มีคราบ · เก็บในกล่อง แห้ง ไม่ให้กระแทก
- ควรเทียบค่ากับน้ำมันมาตรฐานความหนืดเป็นระยะ (คำแนะนำทั่วไป)
ถ้วยทองเหลืองทนการกัดกร่อนได้ดี แต่ไม่ว่าวัสดุไหน รูไหลคือหัวใจของถ้วย การล้างทันทีหลังใช้และเก็บในกล่องไม่ให้กระแทก คือสิ่งที่ทำให้ใช้ได้นานที่สุด
คู่มือ คลิป และหน้าสินค้า
คู่มือภาษาไทยอธิบายส่วนประกอบ การตั้งขาตั้ง วิธีวัด การบันทึกผล และการดูแลถ้วย · สั่งซื้อขั้นต่ำ 1 ชุด / 1 ใบ (เลือกแบบเดียวได้)
- หน้าสินค้า เลือกได้ครบทั้ง 3 แบบในหน้าเดียว: ถ้วยวัดความหนืด T-4 (Tu-4 Cup) บน 42okok.com
- คู่มือภาษาไทย (ส่วนประกอบ การตั้งขาตั้ง วิธีวัด การบันทึกผล ข้อควรระวัง และการดูแลถ้วย): เปิดคู่มือถ้วยวัดความหนืด T-4
คลิปแนะนำสินค้า (ภาพในคลิปเป็นภาพสินค้าจริง ร่วมกับภาพจำลองประกอบ · เสียงบรรยายและบางช็อตสร้างด้วย AI)
สอบถามราคา / เลือกแบบ / สั่งซื้อ LINE @PYCM โทร 02-114-7416 ต่อ 2