วิธีวัดความหนืดสีและหมึกพิมพ์ด้วยถ้วย ZAHN Cup ทีละขั้น จุ่ม ยก จับเวลา คำนวณเป็น cSt และความผิดพลาดที่พบบ่อย

ในโรงงานสีและโรงพิมพ์ คำว่า "สีข้นไป" หรือ "หมึกใสไป" มักตัดสินกันด้วยสายตาของช่างแต่ละคน ซึ่งพอเปลี่ยนกะหรือเปลี่ยนคนผสม ค่าที่ได้ก็เปลี่ยนตาม การวัดด้วยถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่มเปลี่ยนความรู้สึกให้เป็นตัวเลขที่ทุกคนใช้ร่วมกันได้ แต่ตัวเลขจะเชื่อถือได้ก็ต่อเมื่อทุกคนวัดด้วยขั้นตอนเดียวกัน

บทความนี้รวบรวมขั้นตอนวัดความหนืดด้วย ถ้วยวัดความหนืด ZAHN Cup (รหัส 35753–35759) ตามวิธีทดสอบ ASTM D4212 ตั้งแต่เตรียมถ้วยไปจนถึงคำนวณผล พร้อมตารางความผิดพลาดที่พบบ่อยและวิธีดูแลถ้วยให้ค่าไม่เพี้ยน พิมพ์ติดไว้ข้างจุดผสมสีหรือข้างเครื่องพิมพ์ ให้ทุกกะวัดแบบเดียวกันได้

เตรียมก่อนวัด

• ถ้วยที่เลือกเบอร์ถูก — เบอร์ที่ทำให้ของเหลวไหลหมดใน 20–80 วินาที ถ้าไม่แน่ใจเริ่มที่เบอร์ 3
• นาฬิกาจับเวลา — อ่านค่าเป็นวินาที กดด้วยมือเดียวได้ (เลือกตัวเลือก ZAHN-SW ได้)
• เทอร์โมมิเตอร์ — คุมตัวอย่างและถ้วยให้อยู่ที่ 23 ± 0.5 °C หรืออุณหภูมิที่ตกลงกันไว้
• ภาชนะใส่ตัวอย่าง — ถังหรือบีกเกอร์ที่ลึกพอให้จุ่มถ้วยได้มิดทั้งใบ
• ตัวทำละลายสำหรับล้าง ถุงมือ และแว่นตา

ขั้นตอนวัดทีละขั้น

1. ล้างถ้วยด้วยตัวทำละลายที่เหมาะกับตัวอย่างแล้วทำให้แห้ง ระวังเศษค้างในรูเจาะ
2. เลือกเบอร์ถ้วยให้เวลาไหลอยู่ช่วง 20–80 วินาที
3. กรองตัวอย่าง ปรับอุณหภูมิตัวอย่างและถ้วยให้ได้ 23 ± 0.5 °C
4. จุ่มถ้วยให้มิด สอดนิ้วในห่วงด้าม ยกขึ้นตรง ๆ อย่างรวดเร็วและนิ่ง
5. เริ่มจับเวลาเมื่อขอบบนถ้วยพ้นผิวของเหลว ถือถ้วยตั้งตรง สูงจากผิวไม่เกิน 150 มม.
6. หยุดจับเวลาเมื่อสายของเหลวขาดเป็นช่วงแรก ทดสอบซ้ำ 2 ครั้ง
7. แปลงเวลาเป็นความหนืด V = K × (t − c) ตามตารางเบอร์ถ้วย
8. ล้างถ้วยด้วยตัวทำละลายทันทีหลังใช้ ห้ามใช้แปรงลวด แล้วเก็บให้แห้ง

จุดที่คนพลาดบ่อยที่สุดคือจังหวะเริ่มและหยุดนาฬิกา ให้เริ่มทันทีที่ขอบบนของถ้วยพ้นผิวของเหลว ไม่ใช่ตอนเริ่มยก และให้หยุดเมื่อสายของเหลวที่ไหลออกจากรูก้นถ้วยขาดเป็นช่วงแรก ไม่ใช่ตอนหยดสุดท้าย ระหว่างจับเวลาให้ถือถ้วยตั้งตรงนิ่ง ๆ สูงจากผิวของเหลวไม่เกิน 150 มม.

ทดสอบซ้ำ 2 ครั้ง

วัดซ้ำอย่างน้อย 2 ครั้งกับตัวอย่างเดียวกัน ค่าที่ได้ควรต่างกันไม่เกิน 5% ถ้าต่างมากกว่านั้น ให้ตรวจอุณหภูมิ ความสะอาดของรูเจาะ และจังหวะการกดนาฬิกาอีกครั้งก่อนบันทึกผล จดเบอร์ถ้วย เวลาไหล อุณหภูมิ และค่าที่คำนวณได้ไว้คู่กันทุกครั้ง

คำนวณเวลาให้เป็นความหนืด

แปลงเวลาไหลเป็นความหนืดจลน์ด้วยสูตร V (cSt) = K × (t − c) โดย t คือเวลาไหลเป็นวินาที ส่วน K และ c เป็นค่าคงที่ของแต่ละเบอร์ตามตารางนี้

ตัวอย่าง: วัดสีผสมด้วยเบอร์ 3 (K 11.7, c 7.5) ได้เวลาไหล 40 วินาที → V = 11.7 × (40 − 7.5) = 11.7 × 32.5 ≈ 380 cSt ซึ่งอยู่ในช่วงวัดของเบอร์ 3 (100–800 cSt) จึงใช้ค่านี้ได้

ถ้าสเปกของลูกค้าหรือของสูตรกำหนดเป็น cSt มาแล้ว ให้กลับสูตรเป็น t = V ÷ K + c เพื่อหาเวลาไหลที่ต้องได้ แล้วตั้งเป็นช่วงวินาทีให้ช่างหน้างานใช้ได้ทันทีโดยไม่ต้องคำนวณทุกครั้ง

ความผิดพลาดที่พบบ่อย (คำแนะนำทั่วไป)

ข้อควรระวังด้านความปลอดภัย

• ตัวทำละลายและสีหลายชนิดไวไฟ ใช้ในที่อากาศถ่ายเท ห่างประกายไฟ
• สวมถุงมือและแว่นตาขณะจุ่มถ้วยและล้างด้วยตัวทำละลาย
• ห้ามใช้แปรงลวดหรือของแข็งแหย่รูเจาะ รูเป็นรอยแล้วค่าวัดคลาด
• อย่าทำถ้วยตกหรือบุบ ถ้วยและรูที่บิดเบี้ยวทำให้ค่าเพี้ยน
• ของเหลวที่เป็นเจลหรือไม่ใช่นิวตัน ค่าที่ได้ใช้เปรียบเทียบเท่านั้น

ดูแลถ้วยให้ค่าไม่เพี้ยน

• ล้างด้วยตัวทำละลายทันทีหลังวัด อย่าปล่อยให้สีหรือหมึกแห้งติดในรู
• ส่องรูเจาะกับแสงก่อนใช้ ต้องกลมและไม่มีคราบ · เก็บในกล่องแยกเบอร์ แห้ง ไม่ทับกัน
• ควรเทียบค่ากับน้ำมันมาตรฐานความหนืดเป็นระยะ (คำแนะนำทั่วไป)

รูเจาะคือหัวใจของถ้วย รูที่เป็นรอยหรือบิดเพียงเล็กน้อยทำให้เวลาไหลเปลี่ยนไปทันที ถ้วยแต่ละใบจึงควรเก็บในกล่องของตัวเอง แยกเบอร์ ไม่วางทับกัน และไม่ใช้แปรงลวดหรือเข็มแหย่รูเด็ดขาด

คู่มือ คลิป และหน้าสินค้า

คู่มือภาษาไทยมีตาราง K และ c ครบทุกเบอร์ ตัวอย่างการคำนวณ ตารางความผิดพลาด และแบบฟอร์มบันทึกผลพิมพ์ใช้ได้ · สั่งซื้อขั้นต่ำ 1 ชิ้น (เลือกเบอร์เดียวได้)

• หน้าสินค้า เลือกได้ครบ 7 ตัวเลือก (เบอร์ 1–5 / ชุด 5 เบอร์ / นาฬิกาจับเวลา) ในหน้าเดียว: ถ้วยวัดความหนืดแบบจุ่ม ZAHN Cup บน 42okok.com
• คู่มือภาษาไทย (ตารางเบอร์ วิธีวัด สูตรคำนวณ ความผิดพลาดที่พบบ่อย การดูแล และแบบฟอร์มบันทึกผล): เปิดคู่มือถ้วยวัดความหนืด ZAHN Cup

คลิปแนะนำสินค้า (ภาพในคลิปเป็นภาพสินค้าจริง ร่วมกับภาพจำลองประกอบ · เสียงบรรยายและบางช็อตสร้างด้วย AI)

สอบถามราคา / เลือกเบอร์ / สั่งซื้อ LINE @PYCM โทร 02-114-7416 ต่อ 2