วิธีใส่และดูแลรองเท้าป้องกันไฟฟ้าสถิต ตรวจก่อนเข้ากะ การซัก การเก็บ และตารางแก้ปัญหาที่พบบ่อย

รองเท้าป้องกันไฟฟ้าสถิตเป็นอุปกรณ์ที่ซื้อมาแล้ว “ใส่ผิดวิธี” ได้ง่ายที่สุดชิ้นหนึ่ง เพราะดูจากภายนอกไม่รู้เลยว่ามันยังทำงานอยู่หรือเปล่า บทความนี้รวบรวมวิธีสวมใส่ การตรวจสอบก่อนเข้ากะ การทำความสะอาด และตารางแก้ปัญหาที่พบบ่อยหน้างาน โดยอ้างอิง รองเท้าผ้าใบป้องกันไฟฟ้าสถิต รุ่น BRT-04 หัวรองเท้าทรง U ไม่มีเชือก พื้น PVC

รองเท้าผ้าใบป้องกันไฟฟ้าสถิตสีขาว BRT-04 มองเห็นแผ่นรองพื้นเส้นใยนำไฟฟ้าลายทาง

สวมใส่ให้ถูกต้องตั้งแต่วันแรก

เลือกไซส์จากความยาวเท้า ไม่ใช่จากไซส์ที่เคยใส่ ยืนบนกระดาษ จุดปลายนิ้วเท้ากับส้นเท้า วัดเป็นมิลลิเมตรแล้วเทียบตาราง ไซส์ 35 = 225 มม. เพิ่มไซส์ละ 5 มม. ถึงไซส์ 46 = 280 มม.
ใส่ถุงเท้าบาง ผ้าฝ้ายหรือถุงเท้า ESD เพื่อให้เท้าสัมผัสกับแผ่นรองพื้นนำไฟฟ้าได้
สอดเท้าเข้าทางหัวรองเท้าทรง U แล้วดันส้นให้ลงถึงก้น ห้ามเหยียบส้นสวมถอด เพราะส้นจะเสียรูปและซับในนำไฟฟ้าขาดเร็ว
ใช้เฉพาะในพื้นที่ เปลี่ยนที่จุดเปลี่ยนรองเท้าก่อนเข้าคลีนรูม ห้ามใส่ออกนอกอาคาร ฝุ่นและคราบมันบนพื้นรองเท้าคือสาเหตุอันดับหนึ่งที่ทำให้ค่าความต้านทานสูงเกิน

หัวรองเท้าทรง U ไม่มีเชือก สวมได้ทันที ถอดง่าย ใช้สะดวก

ตรวจก่อนเข้ากะ

โรงงานที่มีเครื่องทดสอบรองเท้า (footwear tester) ควรให้พนักงานยืนวัดทุกครั้งก่อนเข้าพื้นที่ ค่าที่ควรได้อยู่ในช่วง 10⁶ ถึง 10⁹ โอห์มตามที่ผู้ผลิตระบุ ถ้าไม่ผ่านให้เช็ดพื้นรองเท้าและเปลี่ยนถุงเท้าก่อนวัดใหม่ ถ้ายังไม่ผ่านให้เปลี่ยนคู่และแยกคู่นั้นออกมาตรวจ อย่าลืมว่าอากาศแห้งมากในช่วงที่เปิดแอร์จัดจะทำให้ค่าสูงขึ้นได้ทั้งโรงงาน ไม่ใช่ความผิดของรองเท้าคู่เดียว

ทดสอบค่าป้องกันไฟฟ้าสถิตด้วยเครื่องวัดความต้านทาน หน้าผ้าใบระบายอากาศ ค่าความต้านทาน 10⁶-10⁹ โอห์ม

ทำความสะอาดและเก็บรักษา

ทุกวัน ปัดฝุ่นและเช็ดพื้น PVC ด้วยผ้าชุบน้ำหมาด ก่อนเก็บเข้าตู้รองเท้า
เมื่อสกปรก ซักมือหรือซักเครื่องโปรแกรมถนอมผ้า น้ำสบู่อ่อน อุณหภูมิห้อง
ห้าม ใช้น้ำยาฟอกขาว น้ำยาปรับผ้านุ่ม ตากแดดจัด อบร้อน หรือรีด เพราะจะเคลือบเส้นใยนำไฟฟ้าและทำให้พื้น PVC แข็งกรอบ
ผึ่งในที่ร่ม ให้แห้งสนิทก่อนใส่ ควรมี 2 คู่ต่อคนสลับกัน
เก็บในที่แห้ง ห่างจากสารเคมี ตัวทำละลาย และความร้อน ไม่วางทับด้วยของหนัก

แผ่นรองพื้นเส้นใยนำไฟฟ้า ระบายประจุไฟฟ้าสถิต ผ้าใบระบายอากาศ ซักทำความสะอาดได้

หน้าผ้าใบระบายอากาศ ซักง่าย ไม่เก็บฝุ่น และพื้นรองเท้า PVC กันลื่น อายุการใช้งานยาว

ตารางแก้ปัญหาที่พบบ่อย

อาการ	สาเหตุที่พบบ่อย	วิธีแก้
เครื่องทดสอบไม่ผ่าน ค่าสูงเกิน	พื้นรองเท้าสกปรกหรือมีคราบมัน ถุงเท้าหนา อากาศแห้ง พื้นสึก	เช็ดพื้นรองเท้า เปลี่ยนถุงเท้าบาง วัดใหม่ ถ้ายังไม่ผ่านให้เปลี่ยนคู่ และตรวจว่าพื้นห้องต่อสายดิน
ยังมีชิ้นงานเสียจากไฟฟ้าสถิต	พื้นห้องเป็นฉนวน ไม่ใส่สายรัดข้อมือขณะนั่ง ใส่เสื้อผ้าใยสังเคราะห์ธรรมดา	ตรวจพื้น ESD และสายดิน ใช้สายรัดข้อมือขณะนั่ง ใส่ชุด ESD ครบ
คับหรือหลวม	เลือกไซส์จากที่เคยใส่ ไม่ได้วัดเท้า	วัดความยาวเท้าแล้วเทียบตาราง หลังเท้าสูงขึ้น 1 ไซส์ เท้าเรียวลง 1 ไซส์
ส้นเสียรูป ซับในขาด	เหยียบส้นสวมถอด ใส่ออกนอกพื้นที่	ดันส้นให้ลงถึงก้นทุกครั้ง ใช้เฉพาะในพื้นที่ เปลี่ยนคู่ถ้าซับในฉีก
พื้นแข็ง กรอบ หลุดร่อน	ตากแดด อบร้อน หรือโดนตัวทำละลาย	ผึ่งในที่ร่มเท่านั้น เก็บห่างสารเคมี เปลี่ยนคู่ใหม่
มีกลิ่น ขึ้นรา	เก็บขณะยังชื้น ใส่คู่เดียวต่อเนื่อง	ซักด้วยสบู่อ่อน ผึ่งให้แห้งสนิท สลับใส่ 2 คู่
สีขาวเป็นคราบเหลือง	น้ำยาฟอกขาว แดดจัด เหงื่อสะสม	ซักเป็นประจำด้วยสบู่อ่อน ผึ่งในที่ร่ม

พื้นรองเท้านุ่ม พับงอได้ 90 องศา ไม่เสียรูป

เมื่อไรควรเปลี่ยนคู่ใหม่

ค่าที่วัดไม่ผ่านซ้ำแม้ทำความสะอาดแล้ว พื้นสึกจนลายกันลื่นหาย ซับในหรือแผ่นรองพื้นนำไฟฟ้าฉีกขาด ตะเข็บหรือพื้นหลุด ทั้งหมดนี้คือสัญญาณว่าถึงเวลาเปลี่ยน การมีสต็อกสำรองไว้เป็นโหลจึงช่วยให้เปลี่ยนได้ทันทีโดยไม่ต้องรอสั่ง