ขวดแก้วสีชา ต่างจากขวดแก้วใสอย่างไร ทำไมสารไวแสงต้องเก็บในขวดสีชา

เคยสงสัยไหมว่าทำไมขวดยา ขวดน้ำมันหอมระเหย และขวดสารเคมีจำนวนมากถึงเป็นสีน้ำตาลชา ทั้งที่ขวดใสมองเห็นของข้างในได้ชัดกว่า คำตอบไม่ใช่เรื่องความสวยงาม แต่เป็นวิทยาศาสตร์ของแสงล้วน ๆ บทความนี้อธิบายว่าแก้วสีชาปกป้องสารข้างในจากอะไร ต่างจากแก้วใสแค่ไหน และของแบบไหนที่ควร-ไม่ควรเก็บในขวดสีชา

แสงทำร้ายสารเคมีได้อย่างไร

แสงแดดและแสงหลอดไฟไม่ได้มีแค่แสงที่ตามองเห็น แต่มีรังสีอัลตราไวโอเลต (UV) ปนอยู่ด้วย โฟตอนของแสง UV และแสงสีน้ำเงินช่วงคลื่นสั้นมีพลังงานสูงพอที่จะตัดพันธะเคมีของโมเลกุลหลายชนิด เกิดเป็นปฏิกิริยาที่เรียกว่า Photodegradation ผลคือสารเปลี่ยนสี เสื่อมฤทธิ์ หรือแตกตัวเป็นสารอื่น ตัวอย่างที่เห็นภาพง่ายคือน้ำมันพืชที่วางโดนแดดแล้วเหม็นหืน หรือกระดาษหนังสือพิมพ์ที่เหลืองกรอบเมื่อตากแดด สารเคมีในห้องแล็บก็โดนแบบเดียวกัน เพียงแต่มองไม่เห็นจนกว่าผลการทดลองจะเพี้ยน

แก้วสีชากรองแสงได้แค่ไหน

แก้วสีชา (Amber Glass) ได้สีจากออกไซด์ของเหล็ก กำมะถัน และคาร์บอนที่เติมลงในเนื้อแก้ว สีน้ำตาลเข้มนี้ดูดกลืนแสงช่วง UV ได้เกือบทั้งหมด และกรองแสงที่ตามองเห็นช่วงคลื่นสั้น (ม่วง-น้ำเงิน) ซึ่งเป็นช่วงที่มีพลังงานสูงสุดออกไปด้วย เหลือแต่แสงช่วงเหลือง-แดงพลังงานต่ำที่ผ่านเข้าไปได้ สารข้างในจึงเหมือนอยู่ในที่ร่มตลอดเวลาแม้วางบนชั้นที่มีแสง ในขณะที่แก้วใสปล่อยให้แสงทุกช่วงคลื่นผ่านเข้าไปเกือบ 90%

สารอะไรบ้างที่ต้องอยู่ในขวดสีชา

สารเคมีแล็บ — ซิลเวอร์ไนเตรต (AgNO₃) ไอโอดีนและสารละลายไอโอดีน ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ (H₂O₂) โพแทสเซียมเปอร์แมงกาเนต คลอโรฟอร์ม อีเทอร์
วงการเครื่องสำอาง — วิตามินซีและอนุพันธ์ เรตินอล น้ำมันหอมระเหย สารสกัดสมุนไพร น้ำหอม
วงการยา — ยาน้ำหลายชนิด ทิงเจอร์ สารสกัดเข้มข้น

หลักจำง่ายที่สุด: ถ้าผู้ผลิตส่งสารมาในขวดสีชา ขวดที่ใช้แบ่งบรรจุก็ต้องเป็นสีชาเช่นกัน

ขวดรีเอเจนต์ปากกว้าง แก้วใส 30ml พร้อมขนาดจริง

แล้วขวดใสมีไว้ทำไม

ขวดแก้วใสตอบโจทย์งานที่ต้อง “เห็น” เป็นหลัก เช็คระดับสารคงเหลือ ดูสี ดูตะกอน ดูการแยกชั้น ได้โดยไม่ต้องเปิดจุก สารส่วนใหญ่ในแล็บ เช่น เกลือเคมีทั่วไป กรด-เบสมาตรฐาน และบัฟเฟอร์ ไม่ไวแสง จึงเก็บในขวดใสได้สบาย ห้องแล็บที่จัดดีจึงใช้สองสีคู่กัน ขวดใสเป็นหลัก ขวดสีชาสำหรับกลุ่มไวแสงโดยเฉพาะ ซึ่งช่วยให้มองปราดเดียวก็รู้ว่าขวดไหนคือสารที่ต้องระวังแสง

ขวดสีชาที่ดีต้องมีอะไรมากกว่าสี

สีชากันแสงได้ แต่ถ้าฝาปิดไม่แน่นสารก็เสื่อมจากไอระเหยและความชื้นอยู่ดี ขวดรีเอเจนต์เกรดห้องแล็บจึงใช้จุกแก้วเจียรฝ้า ผิวคอขวดและจุกแนบสนิทเป็นซีลแก้วต่อแก้ว กันไอระเหยโดยไม่มีปะเก็นให้เสื่อม เนื้อแก้วหนาทนกรด-ด่าง ปากขวดขอบมนรินไม่บาด และก้นขวดมีปุ่มรองสามจุดวางมั่นคง รุ่นที่แนะนำในบทความนี้มีทั้งสีชาและแก้วใส ปากกว้างและปากแคบ ขนาด 30-1000 มล. รวม 22 ตัวเลือก

ดูสเปคทุกรุ่นที่ blog.42okok.com/post/97 สั่งซื้อที่ 42okok.com หรือสอบถาม LINE @PYCM โทร 02-1147416 ต่อ 2